Greek-Fonts :: http://www.greek-fonts.com ::

www.ancient-technology.com - Αρχαία Τεχνολογία




οφθαλμολογία

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή αναφορά γίνεται στον 'Αντυλο που λέγεται ότι είχε προχωρήσει σε οφθαλμολογικές εγχειρίσεις καταρράκτη στην αρχαία Αθήνα.

Πρόσφατες ανασκαφές στην Βαβυλώνα, Ελλάδα και Αίγυπτο αποκάλυψαν μπρούτζινα εργαλεία που μπορεί να έχουν χρησιμοποιηθεί για εγχείριση καταρράκτη. Είναι το πιθανότερο να ήταν οι αρχαίοι Ινδοί αυτοί που πρώτοι ασχολήθηκαν με το θέμα αλλά μέχρι την εποχή που ο Μ.Αλέξανδρος έφτασε στην Ινδία οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν λιγότερα για την Ινδία από όσα γνωρίζαμε εμείς για τους Κινέζους πριν τον Μάρκο Πόλο. Παρ' όλα αυτά υπάρχει αναφορά ότι ο Μ. Αλέξανδρος συνάντησε στην Ινδία περιοχή με Έλληνες που προερχόταν από αρκετά παλιότερο ξεχασμένο αποικισμό.

Η αρχαιότερη γραπτή αναφορά σε εγχείριση καταρράκτη υπάρχει σε Σανσκριτικά κείμενα από τον 5ο αιώνα π.Χ.. Φημολογείται ότι τα έγραψε ο Ινδός χειρουργός Susruta. Εξασκούσε ένα είδος χειρουργικής επέμβασης (reclination) κατά την οποία αλλάζουν θέση στον θολωμένο φακό και ο ασθενής βλέπει καλύτερα αλλά η όραση παραμένει θολή χωρίς διορθωτικά γυαλιά. Μέχρι και τα μέσα του 20ού αιώνα (!) αυτή η τεχνική εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται στην Αίγυπτο, Ινδία και Θιβέτ.

technology,ancient
ενχείριση ματιού

Για τους αρχαίους Αιγυπτίους και την συμβολή τους στην οφθαλμολογία λίγα είναι γνωστά. Θεωρούμε ότι γνώριζαν και περιέγραψαν τον καταρράκτη αλλά δεν διέθεταν χειρουργική θεραπεία παρά μόνο βάμματα και ξόρκια. Η ιατρική γενικότερα είχε γνωρίσει ιδιαίτερη ανάπτυξη στην αρχαία Αίγυπτο και δεν περιοριζόταν πάντα σε μεταφυσικές θεωρήσεις των αιτιών. Η πρώτη καταγεγραμμένη ιατρική στην αρχαία Αίγυπτο χρονολογείται το 2600 π.Χ. και ο αρχαιότερος οφθαλμίατρος μέχρι σήμερα θεωρείται ο Iry που έζησε κατά την περίοδο της 6ης Δυναστείας (2400 π.Χ.). Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι από το 2000 π.Χ. και μετά ο πολιτισμός των αρχαίων Αιγυπτίων ήταν ήδη αρχαίος και σημαντικά κομμάτια γνώσης προφανώς έχουν χαθεί αντί να μεταφερθούν σε άλλους πολιτισμούς όπως οι αρχαίοι Έλληνες. Στην εικόνα πάπυρος που χρονολογείται από το 1342 έως το 1200 π.Χ.

 

technology,ancient
το μάτι κατά τον Δημόκριτο τον Αβδηρίτη

Παρόλη την συμβολή της σχολής του Ιπποκράτη στην ιατρική ο καταρράκτης δεν αναφέρεται σαν θεραπευόμενη ασθένεια αναφέρονται όμως άλλες επεμβάσεις.

Με την δημιουργία της Αλεξανδρινής σχολής της Ιατρικής (300 π.Χ.) τα πράγματα άλλαξαν δραματικά. Τότε είχαν ήδη δημιουργηθεί οι μεγάλες βιβλιοθήκες της Αλεξανδρείας και της Περγάμου και η ανατομία είχε ήδη δημιουργηθεί σαν επιστήμη. Οι Αλεξανδρινοί επιστήμονες αναθεώρησαν και ξανάγραψαν όλα τα πεδία των επιστημών που τους ενδιέφεραν: φυσική, και ιδιαίτερα οπτική, εμπειρική χημεία (ή σωστότερα "χυμεία" κατά την τότε γραφή μιας και αναφερόταν σε χυμούς), ανατομία, φυσιολογία, παθολογία, θεραπεία και εγχείριση. Είναι πιθανό αυτή η επιστημονική συγκέντρωση να δημιουργήθηκε εκεί γιατί την ίδια εποχή η Ελλάδα ήταν απασχολημένη με πολέμους και αναταραχές, αλλά και γιατί βρισκόταν κοντύτερα στην αρχαία γνώση της Αιγύπτου και Μεσοποταμίας. Θεωρείται δεδομένο ότι η συμβολή της Βιβλιοθήκης ήταν τεράστια - κατά το 47 π.Χ. η βιβλιοθήκη αριθμούσε περισσότερα από 700.000 συγγράμματα. Σημαντικοί για την ανάπτυξη της οφθαλμολογίας ήταν ο Ηρόφιλος ο Χαλκηδών (344 - 280 π.Χ.) και ο Ερασίστρατος της Χίου (309 - 260 π.Χ.). Από τους μεταγενέστερους 'Αραβες και φυσιολόγους της Αναγέννησης δεν προστέθηκε σχεδόν τίποτα μιας και οι περισσότεροι δείχνουν να βασίστηκαν στην φαρμακολογία του Διοσκορίδου μεταφρασμένη στα Ισπανικά.

Η Αλεξανδρινή σχολή έδωσε μια πολύ λεπτομερή περιγραφή του καταρράκτη αλλά είναι απίθανο αυτοί να ανέπτυξαν τις μεθόδους - θεωρείται πιθανότερο να εξέλαβαν γνώση από αλλού παραμένει άγνωστο όμως από πού και πώς αφού ούτε ένα αυτούσιο σύγγραμμα ή πάπυρος της Βιβλιοθήκης δεν επέζησε ως τις μέρες μας και τεράστια ποσά γνώσης έχουν χαθεί.

Το 30 π.Χ. με τον θάνατο της Κλεοπάτρας, τελευταίας των Πτολεμαίων, η Ρώμη επικράτησε στην Αίγυπτο και αλλού και ο σκοταδισμός επικράτησε πάλι. Ελάχιστη έως και καθόλου από την Ρωμαϊκή ιατρική ήταν εγχώρια. Υπήρξαν πάντως αρκετοί γνωστοί Ρωμαίοι ιατροί και μεγάλη ανάπτυξη γνώρισε η φαρμακολογία και η καλλιέργεια φαρμακευτικών φυτών. Υπήρχαν δημόσιες ομιλίες επί των ιατρικών θεμάτων αλλά το λειτούργημα δεν υπόκειντο σε έλεγχο ούτε οι ιατροί ήταν επιφορτισμένοι με ιδιαίτερες ευθύνες και πολλοί κομπογιαννίτες και άσχετοι εξασκούσαν την τέχνη τους. Το εισόδημα των μεγαλοϊατρών ήταν αρκετά υψηλό δίνοντας αφορμή για ποικίλα καυστικά σχόλια και επικρίσεις από καλλιτέχνες και ιστορικούς (Πλίνιος). Σας θυμίζει τίποτα;

technology,ancient
το μάτι κατά τον Κορνήλιο Κέλσο.

Μεταξύ των Ρωμαίων, που ήταν περισσότερο επιρρεπείς στα μεταφυσικά ακόμα και από τους Αιγυπτίους, η ανατομία και πάλι πέρασε στην αφάνεια. Παρόλα αυτά κράτησαν κάποια στοιχεία από τα έργα της Αλεξανδρινής Βιβλιοθήκης και ό,τι διασώζεται μέχρι σήμερα σε μεταφράσεις μεταφράσεων οφείλεται σε αυτούς. Ο Aurelius Cornelius Celsus (25 - 50 μ.Χ.) συνέγραψε το De Medicina και θεωρείται ο πρώτος που ανέφερε την λέξη κολλύριο αλλά η άποψή του για την ανατομία του ματιού ήταν περίεργη και μάλλον οφείλεται σε κακή μετάφραση και αντίληψη αρχαιότερων Ελληνικών κειμένων.

Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος (29-79 μ.Χ.), περισσότερο ντιλετάντης και ενθουσιώδης παρά γνώστης των πραγμάτων δεν προσέφερε κάτι το ιδιαίτερο στο χώρο. Παρόλα αυτά στο Historia Naturalis βρίσκεται μια παράγραφος της οποίας η ουσία φαίνεται ότι ξέφυγε από τον Διοσκουρίδη και τον Celsus: " Το εκχύλισμα της αναγαλίδος διαστέλλει την κόρη και θα πρέπει να δίνεται σε ένα ασθενή πριν πραγματοποιηθεί εγχείριση καταρράκτη....". Αυτή η σημαντική παρατήρηση εξαφανίστηκε πάλι μέχρι τον 19ο αιώνα όπου αναβιώθηκε από τον Himly. Μια δεύτερη παράγραφος αναφέρει την " χρήση ενός φυτού που μερικοί αποκαλούν έφεδρον...".

(Περισσότερα για τον Πλίνιο και την ιστορία με το σμαράγδι του Νέρωνα....)

 

 

technology,ancient
το μάτι κατά τον Γαληνό.

Ο Rufus της Εφέσου έδωσε αργότερα μια λεπτομερέστερη περιγραφή του εσωτερικού του ματιού και ακολούθησε ο Γαληνός (130-200 μ.Χ.), γιος του μορφωμένου και πλούσιου αρχιτέκτονα Νίκωνος. Συγκεντρώνοντας την δουλειά των πρωτοαλεξανδρινών και με τις δικές του ανατομικές μελέτες και έρευνες έγραψε περισσότερα από 250 συγγράμματα. Τα συγκεκριμένα συγγράμματα του Γαληνού έχουν χαθεί αλλά 6 από τις ανατομικές του μελέτες βρεθήκανε σε μια Αραβική μετάφραση. Έστω και έτσι, το μάτι όπως το περιέγραψε ο Γαληνός ελάχιστα απέχει από την αλήθεια αλλά και αυτός συνέχισε να πιστεύει ότι η κύρια λειτουργία του ματιού ήταν να εκπέμπει ακτίνες σε μορφή κώνου που αγκάλιαζαν τα αντικείμενα και τα αισθήματα από αυτές μεταφέρονταν στο τρίτο μάτι, στο κέντρο του κεφαλιού, το κέντρο της ψυχής.
Παρόλο που αυτή η Πυθαγόρεια άποψη είχε ήδη απορριφθεί τόσο από τον Αριστοτέλη και τον Δημόκριτο όσο και τον Al-Hazen αργότερα στον Μεσαίωνα, κυριάρχησε στις οφθαλμολογικές έρευνες τις οποίες και καθυστέρησε μέχρι τον 17 αιώνα και τον Johannes Kepler. Το δογματικό στυλ του Γαληνού ταίριαξε πολύ βολικά με τις ευρύτερες δογματικές τάσεις αυτών των 15 αιώνων ικανοποιώντας τόσο τις Ισλαμικές όσο και τις Χριστιανικές τάσεις. Όπως και να έχει, μετά την σύνθεση της γνώσης και της υπόθεσης από τον Γαληνό στο τέλος του 2ου αιώνα το πνεύμα της έρευνας διακόπηκε απότομα στον Δυτικό κόσμο καθώς ο ανατολικός παγανισμός και η αδιαλλαξία, χαρακτηριστικά του Χριστιανισμού όπως αυτός επικράτησε στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, αντιπαθούσαν την επιστημονική έρευνα. Με την ηθική και οικονομική παρακμή της Ρώμης και την παράδοση στους Τεύτονες βαρβάρους το 455 μ.Χ. ο Μεσαίωνας δεν άργησε να επέλθει.

Στους μεταγενέστερους χρόνους αξίζει να αναφερθεί ο Οριβάσιος της Περγάμου. Το 355 έγινε προσωπικός ιατρός του Ιουλιανού και επηρέασε σημαντικά τα πράγματα. Έγινε Μάγιστρος στην Κωνσταντινούπολη αλλά οι Χριστιανοί μεταγενέστεροι του Ιουλιανού τον εξόρισαν στην Γερμανία όπου συνέχισε να ασκεί την ιατρική και έγινε διάσημος. Επιστρέφοντας στον "πολιτισμό" παντρεύτηκε μια ευγενή και αφιέρωσε το υπόλοιπο της ζωής του συγγράφοντας 3 ιατρικά εγχειρίδια εκ των οποίων το ένα είναι ένα γιγάντιο έργο 70 τόμων μεγάλης σημασίας για τις μοναδικές του αναφορές.

 

Επιστροφή - Κεντρική σελίδα - Χάρτης σελίδων

technology,ancient

technology,ancient

technology,ancient